czwartek, 7 maja 2026

"Niespokojne pokolenie. Jak wielkie przeprogramowanie dzieciństwa wywołało epidemie chorób psychicznych" (The Anxious Generation: How the Great Rewiring of Childhood Is Causing an Epidemic of Mental Illness), aut. Jonathan Haidt, 2024, książka

"Niespokojne pokolenie. Jak wielkie przeprogramowanie dzieciństwa wywołało epidemie chorób psychicznych" (The Anxious Generation: How the Great Rewiring of Childhood Is Causing an Epidemic of Mental Illness), aut. Jonathan Haidt, 2024, książka

Zmiana, ta oczywista, która  dokonała się za sprawą smartfonów widoczna jest dla każdego. Jednak to co najważniejsze nie jest już tak łatwo dostrzegalne, proste do uchwycenia. I o tym właśnie, o "przeprogramowaniu dzieciństwa", praktycznie jego utracie, jest TA książka. Autor jest psychologiem, profesorem, wykładowcą i pracownikiem wielu amerykańskich uniwersytetów o znaczącym dorobku naukowym (wiki o autorze TU). Ciekawe jest to, że książka nie powstała "na zamówienie". Jej geneza opisana na końcowych stronach jest efektem analizowanych przez autora danych statystycznych dotyczących chorób psychicznych wśród studentów, college'ów, stanów lękowych w korelacji z wiekiem, przyjęć do szpitali z powodu samookaleczeń, wskaźników samobójstw wśród nastolatków. J. Haidt był zaskoczony zbieżnością daty/roku w którym nastąpił gwałtowny wzrost wymienionych wyżej wskaźników - 2010. Szukał przyczyn, które właśnie w tym roku uruchomiły tyle zaskakujące, co przerażające tendencje. Studiował i żmudnie eliminował czynniki zewnętrzne, które mogły wyzwolić widoczne w statystykach zmiany. W roku 2010 na rynek wszedł kolejny model smartfonów ze stałym dostępem do internetu... 

TA książka NIE JEST marudzeniem o problemach ze snem powodowanych niebieskim światłem ekranu. Nie jest nawet piętnowaniem smartfona jako rozpraszacza uwagi. Nie jest totalną krytyką urządzenia, które w wielu przypadkach sprawdza się jako multi narzędzie o sprawności i wydajności komputera. TA książka mówi o tym, że zadaniem autora dostępu do smartfona nie powinny mieć dzieci poniżej określonego wieku. Wyniki badań, przemyśleń autora zawierają się w czterech prostych zaleceniach: ZERO smartfonów przed liceum, ZERO dostępu do socialmediów przed 16-stym rokiem życia, ZERO smartfonów w szkołach, Więcej niezależności, zabaw, gier dla dzieciaków w realnym świecie. Można o tym przeczytać na stronach The Anxious Generation Movement (TU), stronie www, na której są uzupełniane i aktualizowane informacje o najnowszych badaniach, statystykach: smartfon/dzieciństwo/wychowanie oraz rady jak skutecznie wdrożyć wymienione wyżej zalecenia.

Słyszę, że w polskich szkołach, od najbliższego roku szkolnego ma zostać wdrożony zakaz używania samrtfonów. W wielu krajach taki zakaz, zakaz PRZYNOSZENIA, obowiązuje o kilku lat. Słyszę także audycje, reportaże dotyczące Polski potwierdzające amerykańskie statystyki o "epidemii chorób psychicznych" wśród dzieci/młodzieży. Nie tak dawno, w czasie audycji poświęconej temu problemowi (Radio 357) zadzwoniła kobieta, której młodociana kuzynka popełniła samobójstwo. Przyczyną było opublikowane w necie, zrobione przez koleżanki jej zdjęcie z dziewczęcej przebieralni...

Oceniam tę książkę bardzo wysoko. Nie cofniemy czasu, nie zrezygnujemy z używania smartfonów. Rzecz w tym, żeby robić to z głową, czyli świadomością zagrożeń jakie niesie dzieciom nielimitowany dostęp do treści i sociali. "Niespokojne pokolenie..." jest OBOWIĄZKOWĄ lekturą wszystkich rodziców, dziadków/babć, pedagogów. To także KONIECZNA lektura dla wszystkich mędrków, którzy mając zerową wiedzę na temat spustoszeń jakie czynią smartfony w dziecięcej psychice/życiu publicznie zabierają głos na ten temat.